Τι πρέπει να θυμάστε
Ο κανόνας των 18 μηνών: Η χρήση μπιμπερό πέρα από αυτό το όριο αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο τερηδόνας.
Πιπίλα vs Δάχτυλο: Η πιπίλα είναι προτιμότερη γιατί μπορείτε να την "εξαφανίσετε". Το δάχτυλο είναι πάντα εκεί.
Χασμοδοντία: Η πιο συχνή ορθοδοντική ανωμαλία που προκαλείται από την παρατεταμένη απομύζηση.
Μητρικός Θηλασμός: Δεν προκαλεί από μόνος του τερηδόνα, αλλά απαιτεί καθαρισμό των δοντιών μετά την εισαγωγή στερεών τροφών.
Η φροντίδα των παιδικών δοντιών μοιάζει συχνά με αγώνα δρόμου. Από τη μια θέλετε να ηρεμήσετε το παιδί σας με μια πιπίλα ή το μπιμπερό, και από την άλλη ανησυχείτε για το χαμόγελό του στο μέλλον.
Με βάση την εμπειρία μας και τα τελευταία δεδομένα της παιδοδοντιατρικής, γνωρίζουμε ότι δεν χρειάζεται πανικός, αλλά στρατηγική. Ας δούμε ποιες συνήθειες είναι πραγματικά επικίνδυνες και πώς να τις διαχειριστείτε έξυπνα.
Πολλοί γονείς σκέφτονται: "Αφού θα πέσουν, γιατί να ανησυχώ;". Αυτή είναι μια επικίνδυνη παρεξήγηση.
Τα νεογιλά δόντια λειτουργούν ως φυσικοί "διατηρητές χώρου" (space maintainers) για τα μόνιμα δόντια.Αν χαθούν πρόωρα λόγω τερηδόνας ή κακών συνηθειών, τα διπλανά δόντια μετακινούνται και κλείνουν το κενό, εγκλωβίζοντας το μόνιμο δόντι που περιμένει να βγει. Επιπλέον, είναι θεμελιώδη για τη σωστή άρθρωση της ομιλίας και τη μάσηση, επηρεάζοντας άμεσα τη διατροφή του παιδιού.
Το μπιμπερό, ειδικά κατά τη διάρκεια του ύπνου, είναι ο υπ' αριθμόν ένα εχθρός της αδαμαντίνης στα βρέφη.
Όταν ένα παιδί κοιμάται με το μπιμπερό στο στόμα, τα υγρά που περιέχουν σάκχαρα (γάλα, χυμός) λιμνάζουν γύρω από τα δόντια, δημιουργώντας το τέλειο περιβάλλον για τα οξεάντοχα βακτήρια. Αυτό οδηγεί στην λεγόμενη "Τερηδόνα του Μπιμπερό". Σε αντίθεση με τη κοινή τερηδόνα, αυτή εξελίσσεται ραγδαία και μπορεί να καταστρέψει τα μπροστινά δόντια μέσα σε λίγους μήνες, αφήνοντας μαύρα στίγματα ή σπασμένα δόντια.
Εδώ υπάρχει μια λεπτή γραμμή που συχνά παρερμηνεύεται.
Ο μητρικός θηλασμός από μόνος του σπάνια προκαλεί τερηδόνα, καθώς το μητρικό γάλα περιέχει λακτοφερρίνη, η οποία εμποδίζει την ανάπτυξη βακτηρίων. Ωστόσο, ο κίνδυνος αλλάζει δραματικά μόλις το παιδί ξεκινήσει τις στερεές τροφές.
Βλέπουμε συχνά ότι ο συνδυασμός υπολειμμάτων τροφής και νυχτερινού θηλασμού (χωρίς καθαρισμό των δοντιών) δημιουργεί πρόβλημα. Το σάλιο μειώνεται τη νύχτα, μειώνοντας τη φυσική προστασία του στόματος. Η λύση δεν είναι απαραίτητα η διακοπή του θηλασμού, αλλά ο σχολαστικός καθαρισμός των δοντιών πριν τον ύπνο και, αν είναι εφικτό, η λήψη λίγου νερού μετά το γάλα.
Αν έπρεπε να διαλέξουμε το "μικρότερο κακό", η ζυγαριά γέρνει υπέρ της πιπίλας. Γιατί; Γιατί την πιπίλα μπορείτε να την πετάξετε. Το δάχτυλο είναι ενσωματωμένο στο σώμα του παιδιού.
Και οι δύο συνήθειες, αν παραταθούν, ασκούν πίεση στον ουρανίσκο και στα μπροστινά δόντια. Το αποτέλεσμα είναι συχνά η Χασμοδοντία (Open Bite), όπου τα πάνω και τα κάτω δόντια δεν ακουμπούν μεταξύ τους όταν κλείνει το στόμα, δημιουργώντας ένα κενό. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ψεύδισμα και ανάγκη για μακροχρόνια ορθοδοντική θεραπεία. Η διακοπή του δακτύλου είναι σαφώς πιο δύσκολη ψυχολογικά για το παιδί.
Δεν υπάρχει ένας μαγικός διακόπτης, αλλά υπάρχουν "κόκκινες γραμμές" ηλικίας που πρέπει να έχετε κατά νου για να προλάβετε μόνιμες βλάβες:
Μπιμπερό: Ξεκινήστε τη μείωση στους 12 μήνες. Ο στόχος είναι η πλήρης διακοπή μέχρι τους 15-18 μήνες.
Πιπίλα: Ιδανικά, η χρήση πρέπει να περιοριστεί μετά το 1 έτος και να σταματήσει πλήρως μέχρι τα 2-3 έτη. Μετά τα 3 έτη, ο κίνδυνος ορθοδοντικής παραμόρφωσης αυξάνεται εκθετικά.
Θηλασμός Δακτύλου: Οι περισσότερες ορθοδοντικές αλλοιώσεις είναι αναστρέψιμες αν η συνήθεια σταματήσει πριν την εμφάνιση των μόνιμων δοντιών (περίπου στα 5-6 έτη), αλλά καλό είναι να αντιμετωπιστεί νωρίτερα, γύρω στα 3-4 έτη.
Ξεχάστε τις φωνές και τις τιμωρίες. Η απεξάρτηση θέλει τέχνη.
Η Μέθοδος του "Σαμποτάζ" (για την πιπίλα): Κάντε σταδιακά μικρές τρύπες στην κορυφή της πιπίλας ή κόψτε ελάχιστα την άκρη της. Αυτό μειώνει την ικανοποίηση που παίρνει το παιδί από το πιπίλισμα (χάνεται το κενό αέρος) και συχνά την εγκαταλείπει μόνο του γιατί "χάλασε".
Θετική Ενίσχυση: Χρησιμοποιήστε έναν πίνακα επιβράβευσης. Κάθε μέρα χωρίς δάχτυλο ή πιπίλα κερδίζει ένα αυτοκόλλητο.
Αντικατάσταση: Όταν το παιδί ζητάει πιπίλα ή βάζει το δάχτυλο, δώστε στα χέρια του κάτι άλλο να ασχοληθεί (π.χ. ένα stress ball) ή προσφέρετε νερό. Συχνά η συνήθεια είναι αποτέλεσμα βαρεμάρας ή άγχους, όχι πραγματικής ανάγκης.
Επανέρχονται τα δόντια στη θέση τους αν κόψει το παιδί την πιπίλα;
Ναι, στις περισσότερες περιπτώσεις. Αν η συνήθεια σταματήσει έγκαιρα (πριν τα 3-4 έτη), η λεγόμενη "αυτοδιορθωτική ικανότητα" της γνάθου και της γλώσσας μπορεί να επαναφέρει τα δόντια στη σωστή θέση μέσα σε μερικούς μήνες χωρίς "σιδεράκια".
Τι να κάνω αν το παιδί μου κοιμάται μόνο με μπιμπερό;
Δοκιμάστε τη μέθοδο της "αραίωσης". Κάθε βράδυ, αραιώστε το γάλα με όλο και περισσότερο νερό. Μέσα σε 2 εβδομάδες, το μπιμπερό θα περιέχει μόνο νερό. Έτσι, διατηρείτε προσωρινά τη συνήθεια αλλά εξαλείφετε τον κίνδυνο τερηδόνας.
Ποια είναι η διαφορά ορθοδοντικής και απλής πιπίλας;
Η ορθοδοντική πιπίλα είναι σχεδιασμένη με πιο επίπεδο σχήμα στο κάτω μέρος για να μιμείται τη θηλή κατά τον θηλασμό και να ασκεί λιγότερη πίεση στη γνάθο. Ωστόσο, ακόμη και η ορθοδοντική πιπίλα μπορεί να προκαλέσει προβλήματα αν χρησιμοποιείται υπερβολικά.
Οι πληροφορίες που περιέχονται στο παρόν άρθρο έχουν καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την εξατομικευμένη κλινική διάγνωση και θεραπεία. Για οποιαδήποτε ανησυχία σχετικά με τη στοματική υγεία του παιδιού σας, συμβουλευτείτε πάντα τον παιδοδοντίατρό σας.