Παιδοδοντιατρική (Οδηγοί & Συμβουλές)

Πονάει το δόντι του παιδιού; Τι να κάνετε άμεσα

Ανανεώθηκε: 10/04/2024

Παιδικός πονόδοντος: άμεση ανακούφιση, αιτίες και πότε είναι επείγον

Συντακτική ομάδα Happy Tooth Clinic

Ιατρική επιμέλεια: Δρ. Λίλα Παπαδοπούλου, Παιδοδοντίατρος

Αναθεώρηση:19/05/26

Αν το παιδί έχει πονόδοντο, ο στόχος είναι πρώτα η ασφαλής προσωρινή ανακούφιση και μετά ο έλεγχος της αιτίας. Ξεπλύνετε απαλά το στόμα με χλιαρό νερό, ελέγξτε μήπως έχει σφηνώσει τροφή, βάλτε κρύα κομπρέσα εξωτερικά στο μάγουλο και δώστε μόνο κατάλληλο παιδικό παυσίπονο σύμφωνα με τις οδηγίες γιατρού ή προϊόντος, όπου είναι κατάλληλο. Αν υπάρχει πρήξιμο, πυρετός ή έντονος πόνος, χρειάζεται οδοντιατρική αξιολόγηση χωρίς καθυστέρηση.

Ο πόνος σε ένα παιδικό δόντι δεν έχει πάντα την ίδια αιτία. Μπορεί να σχετίζεται με τερηδόνα, φλεγμονή, ένα μικρό χτύπημα, τροφή που έχει σφηνώσει ή ερεθισμό στα ούλα. Μερικές φορές μπερδεύεται και με την ενόχληση από δόντι που βγαίνει. Αυτό που μετράει είναι να ηρεμήσει το παιδί και, στη συνέχεια, να εκτιμηθεί τι ακριβώς συμβαίνει.

Τι να κάνω αμέσως αν το παιδί έχει πονόδοντο;

Στην αρχή βοηθούν οι απλές κινήσεις. Όχι οι βιαστικές λύσεις. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτό που χρειάζεται είναι λίγη ψυχραιμία, καθαρισμός της περιοχής και μια πρώτη εκτίμηση για το αν ο πόνος φαίνεται ήπιος ή αν συνοδεύεται από σημάδια που δεν πρέπει να περιμένουν.

Ξεπλύνετε απαλά το στόμα με χλιαρό νερό. Αυτό βοηθά να φύγουν υπολείμματα τροφής και να καθαρίσει η περιοχή.
Ελέγξτε προσεκτικά αν έχει σφηνώσει τροφή ανάμεσα στα δόντια. Μερικές φορές ο πόνος ξεκινά από εκεί.
Βάλτε κρύα κομπρέσα εξωτερικά στο μάγουλο για 10–15 λεπτά, αν υπάρχει πρήξιμο ή ενόχληση.
Δώστε μόνο κατάλληλο παιδικό παυσίπονο, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή της συσκευασίας, όπου είναι κατάλληλο.
Κρατήστε το παιδί σε μαλακές και ήπιες τροφές, όπως γιαούρτι, πουρές, αυγό ή χλιαρή σούπα.

Αν το παιδί είναι αρκετά μεγάλο ώστε να ξεπλένει και να φτύνει χωρίς να το καταπίνει, μπορεί να βοηθήσει και ένα ξέπλυμα με χλιαρό αλατόνερο. Στα μικρότερα παιδιά αυτό συνήθως αποφεύγεται.

Από τι μπορεί να πονάει το δόντι ενός παιδιού;

Συχνά η αιτία είναι τερηδόνα που έχει προχωρήσει ή μια φλεγμονή στην περιοχή του δοντιού. Δεν είναι όμως η μόνη εξήγηση. Ο πόνος μπορεί να σχετίζεται με τραυματισμό, πρήξιμο στα ούλα, σφηνωμένη τροφή ή ευαισθησία που γίνεται πιο έντονη στο βούρτσισμα ή στο μάσημα.

Οι πιο συχνές αιτίες είναι:

Τερηδόνα που προχώρησε και έχει φτάσει πιο κοντά στο νεύρο.
Φλεγμονή ή απόστημα, ειδικά αν υπάρχει πρήξιμο, κακή γεύση ή έντονη ευαισθησία.
Τραυματισμός, αν το παιδί χτύπησε το στόμα, έσπασε δόντι ή μετακινήθηκε κάποιο δόντι.
Σφηνωμένη τροφή ανάμεσα στα δόντια ή κάτω από τα ούλα.
Ερεθισμένα ή πρησμένα ούλα, που πολλές φορές συνοδεύουν τον πόνο.
Ευαισθησία στο βούρτσισμα ή στο κρύο, που δεν είναι πάντα ο ίδιος πόνος με την τερηδόνα.

Αν βλέπετε πρήξιμο γύρω από το δόντι, διαβάστε και το άρθρο για πρησμένο ούλο σε παιδί. Αν μοιάζει με “σπυράκι” ή υπάρχει πύον, δείτε και το απόστημα δοντιού σε παιδιά.

Πότε ο παιδικός πονόδοντος είναι επείγον;

Ο πόνος από μόνος του δεν σημαίνει πάντα επείγον περιστατικό. Αν όμως εμφανιστεί μαζί με πρήξιμο στο πρόσωπο ή στον λαιμό, πυρετό, έντονη κακουχία ή δυσκολία στην κατάποση και στην αναπνοή, τότε η εκτίμηση δεν πρέπει να καθυστερεί. Αυτά είναι σημάδια που χρειάζονται άμεση προσοχή.

Ζητήστε άμεσα οδοντιατρική ή ιατρική βοήθεια αν:

Το παιδί έχει πρήξιμο στο μάγουλο, στο στόμα ή στον λαιμό
Υπάρχει πυρετός ή γενική καταβολή
Ο πόνος δεν υποχωρεί με τα σωστά μέτρα
Το παιδί δεν μπορεί να φάει ή να κοιμηθεί από τον πόνο
Υπάρχει δυσκολία στην κατάποση, στην ομιλία ή στην αναπνοή
Το πρήξιμο ανεβαίνει προς το μάτι ή μεγαλώνει γρήγορα

Αν ο πόνος ξεκίνησε μετά από χτύπημα, δείτε και το άρθρο για παιδικούς τραυματισμούς δοντιών.

Τι δεν πρέπει να κάνετε όταν πονάει το δόντι του παιδιού;

Σε αυτή τη φάση, οι πρόχειρες λύσεις συνήθως μπερδεύουν την κατάσταση. Μπορεί να ερεθίσουν περισσότερο την περιοχή ή να καθυστερήσουν μια σωστή εκτίμηση. Καλύτερα λίγα και ασφαλή βήματα, παρά πολλά πράγματα μαζί.

Μη βάζετε ασπιρίνη πάνω στο δόντι ή στα ούλα.
Μη δίνετε ασπιρίνη σε παιδιά κάτω των 16 ετών, εκτός αν υπάρχει σαφής ιατρική οδηγία.
Μη βάζετε ζεστές κομπρέσες στο πρησμένο μάγουλο.
Μην πιέζετε το πρησμένο σημείο και μην προσπαθείτε να “σπάσετε” κάτι στα ούλα.
Μη δίνετε φάρμακα που δεν έχουν ξαναδοθεί σωστά στο παιδί χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Μην υποθέτετε ότι όλα είναι από δόντι που βγαίνει, ειδικά αν υπάρχει έντονος πόνος, πρήξιμο ή νυχτερινό ξύπνημα.

Πονόδοντος ή δόντι που βγαίνει; Πώς ξεχωρίζουν;

Η ενόχληση από δόντι που βγαίνει συνήθως δεν μοιάζει με τον επίμονο, εντοπισμένο πονόδοντο από τερηδόνα ή φλεγμονή. Αν το παιδί πονά όταν μασά, ξυπνά τη νύχτα, αποφεύγει να ακουμπήσει το δόντι ή έχει πρήξιμο, θέλει αξιολόγηση και όχι απλή αναμονή.

Ένα συχνό λάθος είναι να αποδίδεται κάθε πόνος στο στόμα σε νέο δόντι που βγαίνει. Αυτό μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωση. Σε πολλές περιπτώσεις, η ενόχληση από ανατολή δοντιού είναι πιο διάχυτη και πιο ήπια. Ο πονόδοντος από τερηδόνα ή φλεγμονή, αντίθετα, τείνει να γίνεται πιο εντοπισμένος και πιο έντονος.

Ο παιδικός πονόδοντος τη νύχτα: τι βοηθά μέχρι το πρωί

Τη νύχτα όλα μοιάζουν πιο δύσκολα. Το παιδί είναι κουρασμένο, ο γονιός ανήσυχος και ο πόνος συνήθως φαίνεται μεγαλύτερος. Εκεί βοηθά να κρατήσετε τα πράγματα απλά: ένα ήρεμο ξέπλυμα, κρύα κομπρέσα, σωστό παυσίπονο όπου είναι κατάλληλο, κάτι μαλακό αν πεινάει το παιδί και προγραμματισμός για έλεγχο το συντομότερο.

Ένα πρακτικό παράδειγμα:
Αν το παιδί ξυπνήσει μέσα στη νύχτα με πόνο, αλλά δεν έχει πρήξιμο ή πυρετό, μπορείτε να κάνετε τα παραπάνω βήματα και να κανονίσετε πρωινό ραντεβού. Αν όμως το μάγουλο είναι πρησμένο, το παιδί είναι αδιάθετο ή ο πόνος είναι πολύ δυνατός, δεν περιμένετε απλώς να περάσει η νύχτα.

Πότε χρειάζεται παιδοδοντίατρος ακόμη κι αν ο πόνος πέρασε;

Το ότι ο πόνος υποχώρησε δεν σημαίνει απαραίτητα ότι λύθηκε και η αιτία. Συχνά ο ερεθισμός “ηρεμεί” προσωρινά και μετά επανέρχεται. Γι’ αυτό ένας έλεγχος έχει αξία ακόμη κι όταν το παιδί δείχνει καλύτερα.

Χρειάζεται ραντεβού όταν:

Ο πόνος κράτησε πάνω από 1–2 ημέρες
Επανέρχεται
Το παιδί πονάει στο μάσημα
Υπάρχει μαύρο σημείο, τρύπα ή σπασμένο δόντι
Υπάρχει κακή γεύση, κακοσμία ή πρήξιμο
Το δόντι ευαισθητοποιείται πολύ στο κρύο ή στο ζεστό

Αν ο παιδοδοντίατρος βρει τερηδόνα πριν προχωρήσει βαθιά, μπορεί να αρκεί ένα σφράγισμα δοντιού σε παιδί. Αν η βλάβη έχει φτάσει πιο μέσα, μπορεί να χρειαστεί πιο σύνθετη θεραπεία, όπως πολφοτομή / απονεύρωση σε παιδί.

Χρειάζονται πάντα αντιβιοτικά;

Όχι. Τα αντιβιοτικά δεν είναι λύση για κάθε παιδικό πονόδοντο και δεν αντικαθιστούν την οδοντιατρική θεραπεία. Χρησιμοποιούνται μόνο όπου το κρίνει ο επαγγελματίας υγείας, σε ορισμένες περιπτώσεις λοίμωξης και όχι ως γενικός κανόνας. Ακόμη και τότε, η αιτία χρειάζεται οδοντιατρική αντιμετώπιση.

Αυτό είναι καλό να μένει στο μυαλό του γονέα:
Το παυσίπονο μπορεί να μειώσει προσωρινά τον πόνο. Το αντιβιοτικό μπορεί να χρειαστεί σε ορισμένες περιπτώσεις λοίμωξης. Κανένα από τα δύο δεν διορθώνει από μόνο του το δόντι που έχει πρόβλημα.

Πώς μειώνεται ο κίνδυνος να ξανασυμβεί;

Ο πιο ρεαλιστικός στόχος δεν είναι η “τέλεια” ρουτίνα. Είναι να εντοπίζεται το πρόβλημα νωρίς, πριν φτάσει να πονέσει. Αυτό συνήθως γίνεται με απλές, σταθερές συνήθειες και με έγκαιρο έλεγχο.

Βούρτσισμα δύο φορές την ημέρα με φθοριούχο οδοντόκρεμα κατάλληλη για την ηλικία
Λιγότερα ζαχαρούχα σνακ και ποτά μέσα στη μέρα
Τακτικός έλεγχος από παιδοδοντίατρο
Έγκαιρη θεραπεία της τερηδόνας
Προστασία στα αθλήματα, όταν υπάρχει κίνδυνος τραυματισμού

Για πρόληψη μετά το περιστατικό, αξίζει να δείτε και:

Συχνές ερωτήσεις

Μπορώ να δώσω παυσίπονο στο παιδί;

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατάλληλο παιδικό παυσίπονο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του προϊόντος, όπου είναι κατάλληλο. Η χρήση του όμως είναι προσωρινή ανακούφιση, όχι θεραπεία.

Αν ο πόνος σταμάτησε, χρειάζεται ακόμη ραντεβού;

Ναι, ειδικά αν ο πόνος επανέλθει, κράτησε πάνω από μία μέρα ή συνοδεύτηκε από πρήξιμο, κακοσμία, τρύπα στο δόντι ή πόνο στο μάσημα.

Να βάλω κάτι πάνω στο δόντι ή στα ούλα;

Όχι ασπιρίνη και όχι “σπιτικές πάστες” πάνω στο δόντι. Μπορούν να ερεθίσουν περισσότερο την περιοχή.

Σχετικά Άρθρα

Εξωτερικές Πηγές

απονεύρωση