Γιατί Πονάει η Γνάθος μου; Ο Αναλυτικός Οδηγός σας

Πόνος στη Γνάθο: Αιτίες, Διάγνωση & Θεραπεία

Ο πόνος στη γνάθο είναι ένα σύμπτωμα που προκύπτει από δυσλειτουργία της κροταφογναθικής άρθρωσης, των μυών της μάσησης ή των δοντιών, και επηρεάζει εκτιμώμενα 500.000 έως 1.200.000 Έλληνες — βάσει παγκόσμιου επιπολασμού 30–50% στους ενήλικες [E5]. Αυτό που ακούω σχεδόν κάθε εβδομάδα στο ιατρείο μου είναι: «Νομίζω ότι το έχω συνηθίσει — πονάω χρόνια». Και εκεί ακριβώς είναι το πρόβλημα. Ο πόνος στη γνάθο σπάνια φεύγει μόνος του, ενώ η καθυστέρηση στη διάγνωση μπορεί να μετατρέψει ένα οξύ πρόβλημα σε χρόνιο. Σε αυτόν τον οδηγό θα δεις ποιες είναι οι πιο συνηθισμένες αιτίες, πώς γίνεται η σωστή αξιολόγηση και πότε χρειάζεσαι άμεσα οδοντίατρο — ή ακόμα και ασθενοφόρο.

Τι Ακριβώς Είναι ο Πόνος στη Γνάθο και Ποιος τον Προκαλεί;

Ο πόνος στη γνάθο προέρχεται συνήθως από διαταραχές της κροταφογναθικής άρθρωσης (Temporomandibular Disorders, TMD) — ένα σύνολο παθήσεων που αφορούν την άρθρωση μπροστά από τα αυτιά, τους μύες της μάσησης και τους συνδέσμους που τα συνδέουν. Σύμφωνα με μετα-ανάλυση 2023–2024, η παγκόσμια επίπτωση TMD φτάνει το 30–50% στους ενήλικες, με τις γυναίκες να εμφανίζουν επιπολασμό 21–72% έναντι 10–68% στους άνδρες [E5]. Ευρωπαϊκά προβλεπτικά μοντέλα εκτιμούν ότι ο επιπολασμός θα ανέλθει σε 37% ως το 2050 [E2][E4].

Η κροταφογναθική άρθρωση — ή αλλιώς ΚΓΑ — είναι λες και έχεις δύο μικρές μεντεσέδες, έναν σε κάθε πλευρά του προσώπου, ακριβώς εκεί που η κάτω γνάθος συναντά το κρανίο. Όταν αυτό το σύστημα δυσλειτουργεί, ο πόνος δεν μένει στη θέση του. Ταξιδεύει: πονοκέφαλοι, αυχενικές εντάσεις, ένα βαρύ αίσθημα στα αυτιά — όλα μπορεί να ξεκινούν από εκεί. Αυτό συμβαίνει γιατί οι μύες της μάσησης μοιράζονται νευρικές οδούς με τον αυχένα και τον κρόταφο μέσω του τριδύμου νεύρου — του μεγαλύτερου αισθητικού νεύρου της κεφαλής.

Οι TMD ταξινομούνται διεθνώς με τα Diagnostic Criteria for Temporomandibular Disorders (DC/TMD, 2014) — το διεθνές «χρυσό πρότυπο» διάγνωσης που χρησιμοποιούν οι ειδικοί, και αποτελεί τη βάση των κατευθυντήριων οδηγιών της American Academy of Orofacial Pain [E7][E12]. Το DC/TMD αξιολογεί δύο επίπεδα: τα σωματικά ευρήματα (άξονας Ι — πόνος μυών και άρθρωσης, ήχοι, περιορισμός κίνησης) και τα βιοψυχοκοινωνικά (άξονας ΙΙ — επίπεδο άγχους, κατάθλιψη, παράγοντες συμπεριφοράς). Αυτή η διπλή αξιολόγηση είναι κάτι που σχεδόν κανένα online άρθρο δεν αναφέρει — και εξηγεί γιατί ο ίδιος πόνος σε δύο διαφορετικούς ανθρώπους μπορεί να απαιτεί εντελώς διαφορετική αντιμετώπιση.

Ποιες Είναι οι Πιο Συχνές Αιτίες Πόνου στη Γνάθο;

Οι πιο συνηθισμένες αιτίες πόνου στη γνάθο περιλαμβάνουν τη δυσλειτουργία της κροταφογναθικής άρθρωσης (TMD), τον βρουξισμό — το ακούσιο σφίξιμο ή τρίξιμο των δοντιών — και οδοντιατρικά προβλήματα όπως αποστήματα ή κακή σύγκλειση. Σπανιότερα, ο πόνος μπορεί να οφείλεται σε αρθρίτιδα, νευραλγία τριδύμου ή ακόμα και σε καρδιαγγειακό αίτιο.

Βρουξισμός (bruxism). Ο βρουξισμός — το ακούσιο σφίξιμο ή τρίξιμο των δοντιών, κυρίως τη νύχτα — αυξάνει τον κίνδυνο TMD κατά 2–3,5 φορές [E5][E6]. Το χαρακτηριστικό: ξυπνάς το πρωί με πόνο στους κροτάφους ή βαρύτητα στη γνάθο — σαν να έχεις σφίξει τα δόντια για ώρες, γιατί ακριβώς αυτό έχεις κάνει. Μετά την πανδημία, βλέπω σταθερή αύξηση τέτοιων περιπτώσεων στο ιατρείο μου — η χρόνια αγχώδης συμπεριφορά εκτονώνεται μέσα στον ύπνο.

Οδοντιατρικά προβλήματα. Ένα απόστημα δοντιού, ένα «ψηλό» σφράγισμα που αλλάζει τη σύγκλειση, ή νόσος των ούλων μπορεί να προκαλέσει πόνο που αντανακλά σε ολόκληρη τη γνάθο. Η τερηδόνα και η περιοδοντίτιδα (η νόσος των ούλων, δηλαδή η χρόνια φλεγμονή που καταστρέφει τα οστά γύρω από τα δόντια) εξελίσσονται χωρίς πόνο για χρόνια — και όταν επιτέλους πονάς, η βλάβη είναι ήδη σοβαρή.

Άλλες αιτίες. Η αρθρίτιδα — ρευματοειδής ή οστεοαρθρίτιδα — μπορεί να προσβάλει και την κροταφογναθική άρθρωση, προκαλώντας χρόνιο, αμβλύ πόνο. Η νευραλγία τριδύμου δίνει έντονους, αιφνίδιους, σαν ηλεκτρικό σοκ πόνους στη μία πλευρά του προσώπου. Και η ιγμορίτιδα — φλεγμονή των παρρίνιων κόλπων — μπορεί να μιμηθεί οδοντικό ή γναθικό πόνο, κυρίως στην άνω γνάθο.

Πόνος στη Γνάθο στα Παιδιά: Τι Πρέπει να Γνωρίζεις ως Γονιός;

Ο πόνος στη γνάθο στα παιδιά προκαλείται συνηθέστερα από την ανατολή των μόνιμων δοντιών, τον παιδικό βρουξισμό και ορθοδοντικές ανωμαλίες — ωστόσο σε επίμονες περιπτώσεις χρειάζεται αξιολόγηση από παιδοδοντίατρο για να αποκλειστεί νεανική ιδιοπαθής αρθρίτιδα ή άλλο συστηματικό αίτιο.

Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι τα παιδιά δεν «έχουν λόγο» να πονάνε στη γνάθο. Λάθος. Τα παιδιά σφίγγουν τα δόντια τους λόγω σχολικού άγχους, αλλαγής ρουτίνας ή αγωνιών που δεν ξέρουν να εκφράσουν — και συχνά το μόνο σύμπτωμα είναι ένα πρωινό «πονάει εδώ», δείχνοντας μπροστά από το αυτί.

Στα χρόνια της κλινικής μου εμπειρίας, έχω παρατηρήσει ένα συγκεκριμένο μοτίβο: τα παιδιά που αρχίζουν ορθοδοντική αγωγή συχνά εμφανίζουν παροδικό πόνο στη γνάθο τις πρώτες εβδομάδες, καθώς η σύγκλειση αλλάζει. Αυτό είναι αναμενόμενο. Αντίθετα, ο πόνος που συνοδεύεται από πρήξιμο στο πρόσωπο, δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος ή πυρετό χρειάζεται άμεση αξιολόγηση — δεν είναι «δόντι που βγαίνει».

Μια πρακτική συμβουλή: αν το παιδί σου παραπονιέται για πόνο στη γνάθο περισσότερες από δύο εβδομάδες, κράτα ένα σύντομο ημερολόγιο — πότε πονάει, πόσο, τι έκανε πριν. Αυτές οι πληροφορίες είναι χρυσές για τον παιδοδοντίατρο και μειώνουν σημαντικά τον χρόνο που χρειάζεται για να φτάσουμε στη σωστή διάγνωση.

Πώς Αξιολογείται ο Πόνος στη Γνάθο — Και Τι Ψάχνω στην Κλινική Εξέταση;

Η αξιολόγηση του πόνου στη γνάθο ξεκινά με δομημένο ιστορικό και κλινική εξέταση βάσει των κριτηρίων DC/TMD — ψηλάφηση των μυών της μάσησης, εκτίμηση του εύρους ανοίγματος του στόματος και έλεγχος για ήχους στην άρθρωση. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις συμπληρώνεται με απεικονιστικό έλεγχο (OPG ή CBCT — τρισδιάστατη ακτινογραφία) [E7][E12].

Αυτό που κάνω σχεδόν πάντα πρώτα είναι να ζητώ από τον ασθενή να ανοίξει αργά το στόμα του — και να παρατηρώ αν η κίνηση είναι ευθεία ή αποκλίνει. Μια γνάθος που «τρέχει» στα δεξιά κατά το άνοιγμα μου λέει πολλά, ακόμα και πριν αγγίξω τίποτα. Στη συνέχεια ψηλαφώ τον μυ μασητήρα — τον χοντρό μυ στο μάγουλο που σφίγγει στο δάγκωμα — καιτον κροταφικό μυ, πιο πάνω, στον κρόταφο. Αν ο ασθενής αντιδράσει με ένα «ωχ» στη ψηλάφηση, η διάγνωση TMD γίνεται πολύ πιο πιθανή.

Στην εμπειρία της Δρ. Λίλας Παπαδοπούλου, ένα από τα πιο συχνά λάθη που βλέπω είναι ο ασθενής που έχει κάνει ήδη ΩΡΛ, νευρολόγο και ορθοπεδικό — και καταλήγει στο ιατρείο μας τελευταίο. Ο πόνος στη γνάθο καθυστερεί να διαγνωστεί κατά μέσο όρο χρόνια, γιατί δεν είναι πάντα προφανές ποιον ειδικό να επισκεφτείς. Η απάντηση, στις περισσότερες περιπτώσεις, είναι ο οδοντίατρος — και πιο συγκεκριμένα αυτός που γνωρίζει τα κριτήρια DC/TMD και έχει εμπειρία στη σύγκλειση.

Όταν η κλινική εικόνα δεν είναι ξεκάθαρη, συμπληρώνω με OPG (πανοραμική ακτινογραφία) ή, σε πιο σύνθετες περιπτώσεις, με CBCT — μια τρισδιάστατη ακτινογραφία που δείχνει την ακριβή κατάσταση της άρθρωσης, των οστών και των δοντιών σε λεπτομέρεια που απλώς δεν υπάρχει σε μια συμβατική ακτινογραφία. Το DC/TMD απαιτεί για τη διάγνωση επώδυνης TMD: πόνο στη γνάθο, στην προωτιαία περιοχή ή στην ΚΓΑ τουλάχιστον τριών μηνών, που επανεμφανίζεται ή επιδεινώνεται με τη λειτουργία — μάσηση, άνοιγμα στόματος — ή με ψηλάφηση των μυών ή της άρθρωσης [E8][E14].

Θεραπείες Πόνου στη Γνάθο: Τι Δουλεύει και Σε Ποια Σειρά;

Η θεραπεία του πόνου στη γνάθο ξεκινά πάντα με συντηρητικές, αναστρέψιμες παρεμβάσεις — εκπαίδευση, τροποποίηση συνηθειών, ενδοστοματικός νάρθηκας — και επεκτείνεται σε φυσικοθεραπεία ή ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις μόνο εφόσον ο πόνος επιμένει πέρα από τους τρεις έως έξι μήνες. Επεμβατικές λύσεις αφορούν μειοψηφία περιπτώσεων [E8].

Πρώτη γραμμή — αυτοφροντίδα και νάρθηκας. Ο συνδυασμός εκπαίδευσης και τροποποίησης συμπεριφοράς μειώνει τον πόνο κατά τουλάχιστον 30% σε περισσότερους από 4 στους 10 ασθενείς μέσα σε τρεις έως έξι μήνες [E8]. Συγκεκριμένα: μαλακές τροφές για δύο έως τέσσερις εβδομάδες, αποφυγή τσίχλας και μεγάλων μπουκιών, θερμές κομπρέσες στους μυς της μάσησης για 15 λεπτά δύο φορές την ημέρα. Ο ενδοστοματικός νάρθηκας (night guard / occlusal splint) — ένας εξατομικευμένος πλαστικός «προφυλακτήρας» που φοριέται τη νύχτα — συσχετίζεται με μείωση της συχνότητας πόνου κατά 20–40% σε κλινικές μελέτες [E5][E8]. Δεν «θεραπεύει» τον βρουξισμό, αλλά προστατεύει τα δόντια και αποσυμφορεί την άρθρωση.

Για τον οξύ πόνο — αυτόν που σε χτυπά ξαφνικά — τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ), όπως η ιβουπροφαίνη, μπορούν να βοηθήσουν για έως δύο εβδομάδες, εφόσον δεν υπάρχει ιατρική αντένδειξη [E8]. Όχι περισσότερο. Δεν είναι λύση — είναι γέφυρα μέχρι να αντιμετωπιστεί η αιτία.

Δεύτερη γραμμή — φυσικοθεραπεία και CBT. Αν ο πόνος επιμένει πέρα από τους τρεις έως έξι μήνες, ένα εξειδικευμένο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας — ασκήσεις κινητοποίησης γνάθου, manual therapy — βελτιώνει τη λειτουργία και μειώνει τον πόνο κατά 20–30% σε τυχαιοποιημένες δοκιμές [E6][E13]. Παράλληλα, η Γνωστική Συμπεριφοριστική Θεραπεία (CBT) — μια δομημένη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο ο ασθενής αντιλαμβάνεται και αντιδρά στον πόνο — μειώνει την ένταση κατά 25–35% σε έξι έως δώδεκα μήνες [E8]. Το άγχος και η κατάθλιψη διπλασιάζουν τον κίνδυνο για επώδυνη TMD [E13] — οπότε η ψυχολογική υποστήριξη δεν είναι πολυτέλεια, είναι μέρος της θεραπείας.

Προηγμένες παρεμβάσεις. Σε πολύ επίμονες περιπτώσεις, οι ενέσεις βοτουλινικής τοξίνης (Botox) στον μυ μασητήρα χαλαρώνουν τη δράση του και ανακουφίζουν από τον πόνο — κυρίως σε ασθενείς με σοβαρό βρουξισμό. Η αρθροκέντηση και η χειρουργική αφορούν μικρό ποσοστό ασθενών, περίπου 5%, και μόνο όταν όλες οι συντηρητικές επιλογές έχουν εξαντληθεί [E11].

Αν με ρωτάς αν χρειάζεσαι ραντεβού για μια ελαφριά δυσκαμψία το πρωί που φεύγει μετά από λίγα λεπτά: όχι αναγκαστικά — δοκίμασε πρώτα μαλακή διατροφή, αποφυγή τσίχλας και θερμές κομπρέσες για δύο εβδομάδες. Αν όμως ο πόνος επιμένει, επιδεινώνεται ή συνοδεύεται από οποιοδήποτε από τα συμπτώματα που περιγράφω παρακάτω, τότε μην το αναβάλλεις άλλο.

Πότε ο Πόνος στη Γνάθο Γίνεται Επείγον — Και Πότε Καλείς Ασθενοφόρο;

Ο πόνος στη γνάθο απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση όταν συνοδεύεται από θωρακικό άλγος, δύσπνοια ή εφίδρωση — καθώς μπορεί να είναι σύμπτωμα εμφράγματος — ή όταν υπάρχει πρήξιμο, πυρετός, δυσκαταποσία ή αδυναμία κλεισίματος του στόματος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όχι στον οδοντίατρο — στο επείγον [E10][E11].

Αυτό που σπάνια αναφέρουν τα ελληνικά άρθρα για τον πόνο στη γνάθο: ο πόνος αυτός μερικές φορές είναι ο μόνος τρόπος που εκδηλώνεται ένα καρδιακό επεισόδιο, ειδικά στις γυναίκες. Ο πόνος που ξεκινά από τη γνάθο ή τον λαιμό και συνοδεύεται από αδυναμία, εφίδρωση ή αίσθημα βάρους στο στήθος είναι σήμα συναγερμού. Κάλεσε 166 — μην οδηγείς μόνος σου.

Για τους υπόλοιπους — τους «μη επείγοντες» αλλά σαφείς λόγους να έρθεις στο ιατρείο: η γνάθος που «κλειδώνει» και δεν ανοίγει ή δεν κλείνει κανονικά, ο πόνος που επηρεάζει τον ύπνο ή τη διατροφή σου, ο πόνος που επιμένει πάνω από δύο εβδομάδες. Κι αν έχεις πέσει ή χτυπήσει στη γνάθο — έλα εντός ωρών, όχι ημερών.

Ένας απλός οδηγός για να αποφασίσεις:

• Θωρακικό άλγος + πόνος γνάθου + εφίδρωση: 166 αμέσως.
• Πρήξιμο στο πρόσωπο/λαιμό + πυρετό + δυσκαταποσία: Επείγον σήμερα.
• Γνάθος που κλειδώνει ή δεν κλείνει κανονικά: Οδοντίατρος εντός 24–48 ωρών.
• Πόνος >2 εβδομάδες χωρίς βελτίωση: Ραντεβού — μην το αναβάλλεις.
• Ελαφρά δυσκαμψία το πρωί, φεύγει μόνη της: Δοκίμασε αυτοφροντίδα πρώτα.

Συχνές Ερωτήσεις

Ποια είναι η πιο συχνή αιτία πόνου στη γνάθο;

Η πιο συχνή αιτία είναι η δυσλειτουργία της κροταφογναθικής άρθρωσης (TMD), που επηρεάζει 30–50% των ενηλίκων παγκοσμίως [E5]. Συνοδεύεται συχνά από βρουξισμό — ακούσιο σφίξιμο ή τρίξιμο των δοντιών, κυρίως τη νύχτα. Ο συνδυασμός αυτός είναι υπεύθυνος για την πλειοψηφία των περιπτώσεων που βλέπω στο ιατρείο μου.

Μπορεί ο πόνος στη γνάθο να είναι σύμπτωμα καρδιακού επεισοδίου;

Ναι — και αυτό είναι κάτι που δεν αναφέρεται αρκετά. Ο πόνος γνάθου, ιδίως αν συνοδεύεται από θωρακικό άλγος, εφίδρωση, δύσπνοια ή αδυναμία, μπορεί να είναι εκδήλωση ισχαιμίας μυοκαρδίου — ιδίως στις γυναίκες [E10][E11]. Σε αυτή την περίπτωση η σωστή κίνηση είναι να καλέσεις αμέσως το 166, όχι να πας στον οδοντίατρο.

Πώς αντιμετωπίζονται οι διαταραχές κροταφογναθικής άρθρωσης (TMD);

Η θεραπεία TMD ξεκινά με συντηρητικές παρεμβάσεις: εκπαίδευση, μαλακή διατροφή, θερμές κομπρέσες και εξατομικευμένο νάρθηκα βρουξισμού. Αν ο πόνος επιμένει πέρα από τρεις έως έξι μήνες, προστίθεται φυσικοθεραπεία ή γνωστική συμπεριφοριστική θεραπεία. Χειρουργική επέμβαση χρειάζεται σε λιγότερο από 5% των ασθενών [E8][E11].

Πότε πρέπει να δω οδοντίατρο για πόνο στη γνάθο;

Κάνε ραντεβού αν ο πόνος διαρκεί πάνω από δύο εβδομάδες, αν η γνάθος «κλειδώνει» ή δεν ανοίγει κανονικά, αν επηρεάζεται ο ύπνος ή η διατροφή σου, ή αν υπάρχει πρήξιμο. Αν υπάρχει ταυτόχρονα πυρετός ή δυσκαταποσία, πήγαινε στο επείγον αυθημερόν — δεν αναμένεις ραντεβού.

Γιατί πονάει η γνάθος του παιδιού μου και τι κάνω;

Στα παιδιά, ο πόνος στη γνάθο συνδέεται συχνά με την ανατολή μόνιμων δοντιών, τον παιδικό βρουξισμό ή ορθοδοντικές αλλαγές. Αν ο πόνος επιμένει πάνω από δύο εβδομάδες, συνοδεύεται από πρήξιμο ή δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος, χρειάζεται εξέταση από παιδοδοντίατρο — όχι αναμονή για να «περάσει μόνο του».

Αν αναγνωρίζεις αυτά τα συμπτώματα — σε σένα ή στο παιδί σου — η πιο έξυπνη επόμενη κίνηση είναι μια κλινική αξιολόγηση: επικοινώνησε μαζί μας για να βρούμε μαζί τη σωστή αιτία και την κατάλληλη θεραπεία.

Παραπομπές

1. [E2] Προβλεπτικό μοντέλο επιπολασμού TMD 2020–2050 (PMC, 2024). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10931584/
2. [E4] Ευρωπαϊκά επιδημιολογικά δεδομένα TMD 2025 (PMC, 2025). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12249499/
3. [E5] Μετα-ανάλυση επίπτωσης TMD 2023–2024 (PMC, 2023). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10152905/
4. [E6] Ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες διαχείρισης TMD (PMC, 2025). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12813525/
5. [E7] Diagnostic Criteria for Temporomandibular Disorders (DC/TMD, 2014) — AAOP (PMC, 2015). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4520529/
6. [E8] Κατευθυντήρια οδηγία 2023 για χρόνιο πόνο TMD — θεραπευτικές παρεμβάσεις (PubMed, 2023). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38101929/
7. [E10] Καρδιαγγειακός πόνος και αναφερόμενος πόνος γνάθου (PMC, 2012). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3476012/
8. [E11] Επεμβατικές θεραπείες TMD — επισκόπηση (PMC, 2015). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4327510/
9. [E12] DC/TMD εκπαιδευτικό πλαίσιο ευρωπαϊκών σχολών οδοντιατρικής (PMC, 2025). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12562374/
10. [E13] Ψυχολογικοί παράγοντες και κίνδυνος επώδυνης TMD (PMC, 2022). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9467697/
11. [E14] Διαγνωστικά κριτήρια επώδυνης TMD — επικαιροποίηση (PubMed, 2024). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39344449/

Εξωτερικές Πηγές:

• NIDCR — National Institute of Dental and Craniofacial Research: TMD (Temporomandibular Disorders) — https://www.nidcr.nih.gov/health-info/tmd
• American Academy of Orofacial Pain (AAOP) — DC/TMD Clinical Guidelines — https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4520529/
• PubMed — Κατευθυντήρια οδηγία 2023 για τη θεραπεία χρόνιου πόνου TMD — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38101929/

Το παρόν άρθρο έχει αμιγώς ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική γνώμη, διάγνωση ή θεραπεία. Για οποιοδήποτε θέμα υγείας, απευθυνθείτε στον θεράποντα ιατρό σας.